Netcongestie Zuid-Holland: Problemen en Oplossingen 2026

Op 5 december 2024 bereikte de provincie Zuid-Holland een kritiek punt in de energievoorziening. TenneT maakte officieel bekend dat het hoogspanningsnet voor vrijwel de gehele provincie de maximale capaciteit voor de afname van elektriciteit heeft bereikt. Alleen in de specifieke regio's van de Maasvlakte, Naaldwijk en Alblasserdam was op dat moment nog beperkte ruimte beschikbaar voor nieuwe grootverbruikers (Solar Magazine). Voor bedrijven in deze provincie betekent dit dat elk nieuw aansluitverzoek voor een vermogen groter dan 3x80 ampère onmiddellijk op een wachtlijst wordt geplaatst.

De Huidige Status van het Stroomnet in Zuid-Holland

De congestieproblematiek in Zuid-Holland is niet langer een theoretisch risico, maar een fysieke realiteit. Volgens data van de netbeheerders is Zuid-Holland, samen met Friesland en Groningen, een van de laatste provincies waar nog enige marge was, maar die marge is nu volledig verdampt. De snelle groei in de vraag naar elektriciteit, gedreven door de overgang van gas naar elektriciteit in de industrie en bij bedrijven, verloopt sneller dan de fysieke uitbreiding van de netinfrastructuur mogelijk maakt.

De wachtlijsten voor transportcapaciteit zijn in korte tijd geëscaleerd. In de eerste helft van 2025 zag Stedin de wachtlijst voor elektriciteitsafname in haar verzorgingsgebied met maar liefst 375 MW toenemen (Stedin Halfjaarbericht 2025). Landelijk gezien is de situatie nog nijpender: regionale netbeheerders kampen met ruim 14.000 verzoeken, goed voor 9 GW aan vermogen, terwijl de nationale netbeheerder TenneT 212 verzoeken heeft openstaan voor een totaal van 38 GW (Switchgear Magazine).

Impact op Bedrijfsvoering en Transportindicatie

Voor ondernemers in Zuid-Holland heeft deze situatie directe gevolgen voor de planning. Waar voorheen een transportindicatie vaak een formaliteit was bij de uitbreiding van een bedrijf, is het nu een onzekere factor geworden. Zonder de garantie van transportcapaciteit kunnen nieuwe projecten niet worden gerealiseerd. De netbeheerders geven aan dat substantieel extra vermogen op het hoogspanningsnet pas stapsgewijs beschikbaar komt vanaf 2032 (Solar Magazine). Dit betekent een overbruggingsperiode van bijna een decennium waarin flexibiliteit de enige uitweg is.

Structurele Investeringen door Stedin en TenneT

Hoewel de fysieke grenzen zijn bereikt, wordt er fors geïnvesteerd in de uitbreiding van de capaciteit. Stedin heeft in haar investeringsplan voor de periode 2026-2028 een bedrag van €2,37 miljard gereserveerd voor de provincie Zuid-Holland (Stedin Investeringsplan 2026). Dit plan omvat de bouw en uitbreiding van 82 stations en het realiseren van 22 nieuwe TenneT-koppelpunten in de provincie.

Een concreet succesverhaal is de uitbreiding van Station Arkel. Door middel van tijdelijke uitbreidingen en een zwaardere belasting van de bestaande installaties is daar 100 MW aan extra capaciteit gecreëerd (Stedin Investeringsplan 2026). Dergelijke projecten zijn essentieel om lokale wachtlijsten gedeeltelijk weg te werken, maar ze bieden geen provincie-brede oplossing.

TenneT werkt ondertussen aan grootschalige infrastructuur, zoals de verzwaring van hoogspanningsstations in Krimpen aan den IJssel, Wateringen en Bleiswijk. Ook worden er nieuwe verbindingen aangelegd tussen Krimpen aan den IJssel en Gouda, en tussen Wateringen en Rijswijk (Solar Magazine). De volledige afronding van deze projecten, inclusief het 380kV station Europoort, wordt verwacht tussen 2032 en 2034 (Kaag en Braassem / Debatrijk).

Het Aansluitoffensief: 8 Maatregelen tegen Netcongestie

Op 4 februari 2026 presenteerde Minister Sophie Hermans het zogenaamde 'Aansluitoffensief netcongestie' aan de Tweede Kamer. Dit pakket aan maatregelen is erop gericht om de bestaande wachtlijsten te verkorten en de efficiëntie van het huidige net te verhogen (Switchgear Magazine). De focus ligt op acht specifieke doorbraken:

Verhoogde risicoacceptatie: Netbeheerders gaan meer risico nemen bij het toelaten van nieuwe partijen op het net, waarbij de balans tussen betrouwbaarheid en toegankelijkheid opnieuw wordt gewogen.
Betere voorspellingen: Het afstemmen van congestievoorspellingen op realistische consumptieverwachtingen in plaats van theoretische piekbelastingen.
Herziening van contracten: Vereenvoudiging van flexibele contractvormen voor bedrijven.
Inzicht in flexibiliteit: Het bieden van locatie-specifieke informatie aan aangesloten partijen over aanpassingen in het net.
Regionale tenders: Netbeheerders krijgen de mogelijkheid om flexibiliteit in te kopen bij lokale marktpartijen.
'Top 50' afspraken: Directe onderhandelingen met de 50 grootste stroomverbruikers om aanzienlijke flexibele capaciteit vrij te maken.
Flexibiliteit als standaard: Stimuleren van het gebruik van batterijen en slimme laadinfrastructuur.
Contracteren boven drempelwaarden: Het inkopen van extra flexibiliteit boven het wettelijke minimum om extra capaciteit te creëren.

Deze maatregelen moeten leiden tot het vrijmaken van 5 tot 10 GW aan capaciteit tegen 2030 (Switchgear Magazine).

De Rol van de ACM en Nieuwe Contractvormen

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) speelt een sturende rol in de aanpak van de congestie. De toezichthouder heeft geconstateerd dat netbeheerders momenteel onvoldoende inzicht hebben in het daadwerkelijke gebruik van hun netten om effectieve flexibele contracten aan te bieden. Daarom moeten alle netbeheerders uiterlijk 6 februari 2026 een verbeterplan indienen (Tweakers).

In deze plannen moet worden vastgelegd hoe zij nieuwe maatregelen, zoals congestiemanagement, versneld gaan invoeren. Een van de belangrijkste instrumenten hierbij is het gebruik van contracten waarbij bedrijven tegen een gereduceerd tarief instemmen met minder transportcapaciteit tijdens piekuren. Dit kan ook worden vormgegeven via groepscontracten, waarbij meerdere bedrijven samen één capaciteitslimiet delen. Hoewel het standaard capaciteitstarief gebaseerd is op de maximale piek, dwingt de ACM nu af dat er meer variatie komt in de contractvormen om het netgebruik te spreiden.

Veiligheidsrisico's en Tijdelijke Oplossingen

Uit het Congestiemanagementonderzoek (CMO) voor Zuid-Holland blijkt dat de risico's voor de netveiligheid vanaf 2028 acuut kunnen worden als er niet wordt ingegrepen (Kaag en Braassem / Debatrijk). Om het systeem stabiel te houden, is het noodzakelijk om flexibele bronnen in te zetten. Hierbij spelen gascentrales en warmte-krachtkoppelingen (WKK's) in de glastuinbouw een onverwachte maar noodzakelijke rol. Deze installaties kunnen op piekmomenten lokaal stroom opwekken, waardoor de vraag naar transport via het hoogspanningsnet afneemt.

Daarnaast wordt er gekeken naar het prioriteren van aansluitingen die een groot algemeen belang dienen. De ACM heeft aangegeven dat vitale infrastructuur, zoals providers en veiligheidsregio's, mogelijk voorrang kunnen krijgen bij een nieuw aansluitverzoek, hoewel dit juridisch complex blijft (Tweakers).

Conclusie voor Zuid-Hollandse Bedrijven

De netcongestie in Zuid-Holland is een structureel probleem dat niet voor 2032 volledig opgelost zal zijn door middel van netverzwaring alleen. Bedrijven moeten anticiperen op een langdurige periode waarin de beschikbaarheid van elektriciteit variabel is. Het indienen van een aansluitverzoek blijft noodzakelijk om een positie op de wachtlijst te verkrijgen, maar de operationele focus moet verschuiven naar congestiemanagement en achter-de-meter oplossingen zoals lokale opslag.

De komende maanden zullen bepalend zijn, aangezien de netbeheerders hun verbeterplannen aan de ACM moeten presenteren en de eerste resultaten van het Aansluitoffensief zichtbaar moeten worden. Voor grootverbruikers in regio's als Dordrecht en de omliggende gemeenten is het essentieel om nu al plannen te maken voor flexibel energieverbruik om de continuïteit van de bedrijfsvoering te waarborgen.

Netcongestie in Zuid-Holland: Analyse van de Netcapaciteit en Oplossingen voor Grootverbruikers